بر اساس داده های سازمان تجارت جهانی، ارزش صادرات پوشاک بنگلادش در سال 2023، 38 میلیارد دلار بوده است که یعنی 7/4درصد کل صادرات جهانی پوشاک. چین تنها کشوری بوده که در این زمینه جلوتر از بنگلادش است و با صادرات 165 میلیارد دلاری، 31/6درصد از صادرات جهانی پوشاک را به خود اختصاص می دهد.
از سوی دیگر ارزش صادرات پوشاک ویتنام 31 میلیارد دلار بوده که شامل 6 درصد از صادرات جهانی می شود.
ممکن است در سال 2024 تصویر واضح تری از تغییر وضعیت از داده های سازمان تجارت جهانی قابل مشاهده باشد(هنوز این داده ها منتشر نشده است). اصلاح اعداد و ارقام منتشر شده مربوط به صادرات بنگلادش توسط سازمان تجارت جهانی به دلیل اختلاف داده های دفتر توسعه صادرات، باعث افزایش نگرانی ها شده است.
اعمال تعرفه 37 درصدی دولت ترامپ باعث افزایش بیشتر فشار بر روی بنگلادش شده است. علاوه بر آن این احتمال وجود دارد که پس از خروج قریب الوقوع بنگلادش از لیست کشورهای کمتر توسعه یافته در نوامبر 2026 این کشور دسترسی بدون تعرفه خود به بازار اروپا را از دست بدهد.
از سوی دیگر موافقتنامه تجارت آزاد بین ویتنام و اروپا باعث تحکیم موقعیت کشورهای جنوب شرق آسیا در بازارهای اروپایی و در نتیجه افزایش صادرات ویتنام به اروپا شده است. علاوه بر آن ویتنام با وجود اعمال تعرفه های بالا از سوی آمریکا به تدریج در حال حرکت به سمت تولید محصولات متنوع و با ارزش افزوده می باشد؛ تعرفه اعمال شده برای ویتنام 46 درصد و برای بنگلادش 37 درصد است.
زمانی که هر دو کشور با تعرفه های بالا روبرو هستند وجه تمایز آن ها تامین کالاهای با ارزش افزوده بالا و مذاکره تجاری دیپلماتیک خواهد بود. بنگلادش اگر دیپلماسی اقتصادی فعال نداشته باشد، مزیت رقابتی خود را از دست می دهد. این می تواند باعث بالا بردن ویتنام در رتبه بندی جهانی شود چون دیپلماسی تجاری بنگلادش ضعیف و سرعت رشد تولید محصولات با ارزش افزوده آن کم است.
با این حال رشد سریع بخش پوشاک در ویتنام تا حد زیادی وابسته به سرمایه گذاری چین است. خریداران آمریکایی ممکن است از روابط عمیق ویتنام و چین دوری کنند. با تغییر الگوی منبع یابی به دلیل فشار ناشی از تعرفه های بالای آمریکا و دور شدن آن از چین و ویتنام، بنگلادش می تواند سفارشات جدیدی را ثبت کند اما موفقیت آن وابسته به تعامل دیپلماتیک موثر و موقعیت یابی استراتژیک است.
هم زمان یک سری از نقاط قوت ساختاری بنگلادش همچنان باقی مانده است مانند نیروی کار زیاد و کم هزینه، پیوندهای قوی مربوط به گذشته به دلیل بخش نساجی 25 میلیارد دلاری آن، پیشرو بودن در جهان در عرصه کارخانجات سبز مورد تایید و افزایش مطابقت با استانداردهای ایمنی بین المللی. اما این جنبه های مثبت به تدریج تحت الشعاع بعضی از نقاط ضعف قدیمی قرار می گیرد از جمله نبود زیرساخت های کافی، هزینه های بالای استقراض، پیچیدگی های اداری و اتکای بیش از حد به پوشاک ارزان قیمت.
اگر بنگلادش قادر به اجرای اصلاحات لازم و تضمین تعامل تجاری موثر نباشد، موقعیت کشور در زنجیره تامین جهانی به تدریج کم رنگ خواهد شد. این اتفاق به صورت یک فروپاشی ناگهانی نیست بلکه به صورت از دست دادن تدریجی رقابت پذیری و فرصت ها خواهد بود.
برندها و خرده فروشان بین المللی همیشه قیمت های کمتری را برای کالاهای اساسی ارایه می دهند. صادرکنندگان برای غلبه بر چالش ها باید استراتژی های درست را اتخاذ کرده و در انتخاب خریداران دقت کنند. در این رابطه علاوه بر متنوع سازی محصولات نیاز به سرمایه گذاری در توسعه فنی و نیروی کار ماهر که قادر با سازگار شدن با تقاضای جهانی باشند نیز وجود دارد.
بنگلادش همچنین باید بر روی ظرفیت سازی در بخش پوشاک تهیه شده از الیاف بشرساخت تمرکز کند چون در این بخش از رقبای خود عقب است. برای حمایت از رشد پایدار صادرات به اصلاح امور گمرکی، فعالیت های بنادر، تامین گاز و خدمات رفاهی در کنار حذف موانع غیرگمرکی نیاز است.